Koç Topluluğu’nun 100. yılı kapsamında Meşher ve Sadberk Hanım Müzesi (SHM), Seyahat Sanatı sergisini ziyaretçilerle buluşturuyor. Sergi, 15. yüzyıldan 20. yüzyıla Osmanlı topraklarına yönelen yolculukların izini süren 300’ü aşkın eseri bir araya getiriyor.
Seyahat Sanatı: Sadberk Hanım Müzesi ve Ömer Koç Koleksiyonlarından sergisi Meşher’de açılıyor. 15. yüzyılın sonundan 20. yüzyılın ilk çeyreğine uzanan geniş bir zaman diliminde Osmanlı topraklarına yapılan yolculukları, seyahat motivasyonları üzerinden kurgulayan sergi, Sadberk Hanım Müzesi ve Ömer Koç Koleksiyonları’ndan seçilen nadir eserlerden oluşuyor.
Koç Topluluğu’nun 100. yılı kapsamında açılan sergi, Topluluğun 100 yıllık insanî değerlerle örülü yolculuğunu temsil eden bir kurguyla Sadberk Hanım Müzesi tarafından hazırlandı.
Sergi, seyahat kavramını yalnızca bir yer değiştirme değil, bilinçli bir seçme ve kaydetme pratiği olarak ele alan seyahatnameleri odağına alıyor.
Seyahatnamelerin yanı sıra, dönemin dünyasını yansıtan tablolar ve Osmanlı coğrafyasına dair objeler de bu görsel ve düşünsel üretim sürecinin parçaları olarak sergide görülebiliyor.
Küratörlüğünü Sadberk Hanım Müzesi’nden M. Merve Uca’nın, koordinasyonunu ise Sadberk Hanım Müzesi Direktörü Hülya Bilgi’nin üstlendiği sergi, doğanın mucizelerinden diplomatik armağanlara uzanan bir seçkiyle ziyaretçileri çok katmanlı bir tarihsel anlatıya davet ediyor.
500 yıllık bir seçki
Serginin ana omurgasını Sadberk Hanım Müzesi (SHM) ve Ömer Koç Koleksiyonları oluşturuyor. Buna ek olarak, Rahmi M. Koç ve Caroline N. Koç koleksiyonlarından da seçili ödünç eserler sergide yer alıyor. Özellikle Çiğdem Simavi bağışıyla SHM’ye kazandırılan ve yeni bir koleksiyon grubunun ilk adımlarını teşkil eden diplomatik seyahatler sonucu üretilmiş tablolar ve bir portolan haritası serginin merkezinde yer alıyor. Bunun etrafında seyahat temasını merkeze alan, birbirleriyle ortak bir anlatı oluşturan eserler bir arada görülebiliyor. Öne çıkanlar eserler arasında Albrecht Dürer, Jacopo Ligozzi, Louis-François Cassas gibi tanınmış sanatçıların eserleri, seyahat kitapları, İstanbul manzaraları, diplomatik hediyeler, haritalar ve Osmanlı dünyasını belgeleyen önemli görsel kaynaklar bulunuyor. Sergi, hem bu istisnai koleksiyonların güçlü yönlerini görünür kılmak hem de bütünlüklü bir hikâye anlatmak amacıyla kurgulandı.
Sergiye, Sadberk Hanım Müzesi’nin uzun yıllara dayanan tecrübesinin yanı sıra Çiğdem Simavi’nin yakın dönemde bağışladığı tabloların da esin kaynağı olduğunu belirten Sadberk Hanım Müzesi Direktörü Hülya Bilgi, serginin basın toplantısında şunları söyledi: “Müzemizin koleksiyonlarından seçilen nitelikli dekoratif ve etnografik sanat eserlerine, Sayın Ömer Koç’un cömert paylaşımları ile seyahatnameler, albümler ve tablolar eklendi. Koleksiyonlar arasındaki bu güç birliği, bize büyük çeşitlilik içeren seyahat ana fikrini çok zengin bir kurguyla sergileyebilme imkânı verdi. Eserlerin nitelikleri ve çeşitliliği, seyahatin kültürlerarası önemini ve tarihe yön verme gücünü geniş bir çerçeve içinde canlandırmamızı sağladı.”
Hem ilham kaynağı hem de yaratıcı bir üretim biçimi
Serginin küratörü M. Merve Uca, büyük bir titizlikle yürütülen hazırlık sürecini ise şöyle anlattı: “Bu sergi aslında uzun yıllara dayanan bir kurumsal birikimin sonucu. Yoğun hazırlık süreci ise yaklaşık bir buçuk yıl sürdü. Eser seçimi, araştırmalar, uzman danışmanlıkları, konservasyon süreçleri, fotoğraf çekimleri, katalog hazırlığı ve tasarım çalışmaları eş zamanlı yürütüldü. En zorlayıcı ama en keyifli tarafı, çok farklı disiplinleri tek bir anlatı altında bir araya getirmekti. Seyahat, insanın dünyaya bakışını dönüştürür. Gözlem, karşılaştırma, merak ve anlatma arzusu yaratır. Sergideki pek çok eser de bir yolculuğun sonucunda ortaya çıkmış kitaplar, resimler ve objelerden oluşuyor. Bu anlamda seyahat hem ilham kaynağı hem de yaratıcı bir üretim biçimi.”
Meşher Direktörü Nilüfer H. Konuk ise basın toplantısında yaptığı konuşmada, Koç Topluluğu’nun 100. yılı kapsamında Sadberk Hanım Müzesi ile ortaklaşa hazırlanan serginin Meşher’de yer almasından duyduğu mutluluğu dile getirdi. 2020 yılında Sadberk Hanım Müzesi’nin 40. kuruluş yılı dolayısıyla Meşher’de düzenlenen Maziyi Korumak sergisinin ardından, Seyahat Sanatı sergisiyle de nadide eserlerin daha geniş bir izleyici kitlesiyle buluşturulmasına imkânı yaratıldığını belirtti.
Dönüştürücü bir deneyim olarak seyahat
Sergi, kronolojik bir anlatıdan ziyade, seyahat motivasyonlarına göre kurgulanmış tematik bölümler üzerinden bir okuma sunuyor. Merak, inanç, diplomasi, savaş, ticaret ve turizm gibi başlıklar altında, insanların neden yola çıktığını ve bu yolculukların nasıl görsel ve maddi izler bıraktığını inceliyor.
Batı literatüründe “Ars Apodemica” olarak adlandırılan ve “Seyahat etme sanatı” anlamına gelen külliyattan yola çıkılarak kurgulanan sergide ziyaretçiler, yalnızca geçmişte yapılmış seyahatleri değil, aynı zamanda karşılaşmaların, bilgi alışverişinin ve kültürel etkileşimin nasıl yeni eserler ve yeni bakış açıları ürettiğini görme şansını yakalayacak. Bu yönüyle sergi, seyahati bir hareket olmanın ötesinde, dönüştürücü bir deneyim olarak ele alıyor.
Tematik Bölümler
Seyahat Sanatı, büyük ölçüde seyahat motivasyonları etrafında kurgulanan tematik bölümlerden oluşuyor. Tarih boyunca seyahat; merak, inanç, siyasi görev, savaş, ticaret ve zamanla turistik arzu gibi farklı nedenlerle gerçekleşti. Bu başlıklar da seyahatin çok katmanlı tarihini anlatmak ve seyahat sonucu ortaya çıkan eserlerin çerçevesini anlamak için güçlü bir çerçeve sunuyor.
Merak bölümü doğayı, insan topluluklarını, şehirleri ve bilinmeyeni keşfetme isteğiyle yapılan yolculuklara odaklanıyor. Bu bölümde seyahatnameler, doğa tarihi yayınları, kostüm albümleri ve gözleme dayalı eserler öne çıkıyor.
İnanç bölümünde ise hac yolculukları ve kutsal mekânlara yapılan seyahatler yer alıyor. Kâbe, Kudüs ve kutsal rotalar etrafında şekillenen görsel ve yazılı malzemeler ziyaretçiyle buluşuyor.
Savaş bölümünde seferler, kuşatmalar ve çatışmaların doğurduğu hareketlilik; buna eşlik eden haritalar, gravürler ve propaganda imgeleri yer alıyor. Bunun yanı sıra, bu bölümde doğrudan tanıklık olmadan dolaşıma giren Türk korkusu çerçevesinde üretilen eserler de yer alıyor.
Diplomasi bölümünde elçilik heyetleri, kabul törenleri, armağanlaşma kültürü ve devletler arası temsil biçimleri ele alınıyor. Elçilerin beraberinde getirdiği sanatçılar ve bu sanatçıların ürettiği görsel kayıtlar, bölümün önemli unsurları arasında yer alıyor.
Ticaret bölümünde ise emtianın yanı sıra fikirlerin, zevklerin ve estetik anlayışların da dolaşıma girdiği vurgulanıyor. Halılar, tekstiller, seramikler ve ticaret yollarına ilişkin malzemeler öne çıkarken, kahve tüketimi gibi kültürel alışkanlıkların dönüşümü de izlenebiliyor
Kapanış bölümü olan turizmde ise 19. yüzyılda buharlı gemiler ve demiryollarıyla hızlanan yeni seyahat kültürü ele alınıyor. Yolculuğun görev ya da zorunluluktan çok deneyim ve arzuya dönüştüğü bir dönemi anlatıyor.
Böylece ziyaretçiler seyahatin yalnızca coğrafi bir hareket değil, dünyayı algılama ve yeniden kurma biçimi olduğunu farklı başlıklar altında izleyebiliyor.
8 Mayıs’ta açılacak Seyahat Sanatı sergisi 23 Mayıs 2027 tarihine kadar Meşher’de ziyaret edilebilir.
Sergi Kataloğu
Serginin kataloğu da Türkçe ve İngilizce olmak üzere iki ayrı kitap halinde yayımlandı. Önsözünü Ömer M. Koç’un, sunuş yazısını Sadberk Hanım Müzesi Direktörü Hülya Bilgi’nin kaleme aldığı katalogda, Küratör M. Merve Uca’nın da sergiye dair açıklama metni yer alıyor. Fotoğraf çekimleri Hadiye Cangökçe tarafından gerçekleştirilen kataloğun grafik tasarımı ise Yeşim Demir Pröhl imzası taşıyor.
Katalogda yer alan diğer yazarlar ve konu başlıkları da şu şekilde:
“Seyahat İçinde Seyahat”: Mimarinin Duygu Yaratma Gücü ve Seyyah-Sanatçıların Duygu Yolculukları – Turgut Saner
“Birkaç Sebep Söyledim Onlara”: Osmanlı Dünyasındaki Erken Modern Seyyahların Seyahat Sebeplerini Çözmek – William Kynan-Wilson
İstanbul’dan Hicaz’a: Hacıların Kaleminden Mukaddes Yolculuk – Şebnem Eryavuz
Diplomatik İlişkilerin Sanata Yansımaları – Günsel Renda
Türk Modası – Lâle Görünür
Alter Sive Amicus (Öteki veya Dost): Uyum ile Ötekilik Arasında Venedik ve Osmanlılar – Vera Constantini
Merak, Ticaret, Armağan: İhtişamın Saraydan Saraya Yolculuğu – Hülya Bilgi
Binbir Gece Masalları’ndan Kutsal Topraklar’a: Oryantalizmde Resim ve Fotoğraf Sanatının Etkileşimi – Bahattin Öztuncay
News
